അമ്മിണി പകൽ മുഴുവൻ മേഞ്ഞുനടന്നിട്ടു് വൈകിട്ട്  കൂട്ടിൽ കയറാൻ പഠിച്ചു.  

മാസങ്ങൾ കടന്നു പോയി. ഒരു സന്ധ്യയിൽ അമ്മിണി പ്രസവിച്ചു. അമ്മ എന്നെ അറിയിച്ചില്ല. കണ്ണു ദോഷം കിട്ടാതിരിക്കാനാണെന്നാണ് അമ്മ പറഞ്ഞത്. വയറ്റാട്ടി ഒരു പോള കണ്ണടച്ചില്ല. അമ്മയായിരുന്നു വയറ്റാട്ടി. 

 

നേരം വെളുത്തപ്പോൾ കണി കാണുന്നത് മുറ്റത്ത് പ്രാഞ്ചി പ്രാഞ്ചി നടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മൂന്ന് ഓമനകളെയാണ്. രണ്ടു പെണ്ണാടും ഒരു മുട്ടനാടും. വെള്ളയും കറുപ്പും കലർന്ന മൂന്നു ആട്ടിൻ കുട്ടികൾ. ഞാൻ അമ്മിണിയെ നോക്കി. അവൾ അഭിമാനത്തോടെ എന്നെ നോക്കി മുരണ്ടു. അമ്മയുടെ മുലപ്പാലിനു വേണ്ടി കശപിശ കൂട്ടുന്ന മക്കൾ. 

ദിവസങ്ങൾ നീങ്ങിയപ്പോൾ, ഞങ്ങളുടെ വീട്ടിലേക്ക് രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ആട്ടിൻ പാൽ ആവശ്യപ്പെട്ട് അയൽക്കാരുടെ ഒഴുക്കായി. ദിവസം രണ്ടര ലിറ്റർ പാൽ അമ്മിണി ഞങ്ങൾക്കു തന്നു. ഡോക്ടർ സുനിൽ വന്നു കണ്ടു വിശ്വസിച്ചു ഈ അത്ഭുതം. സുനിൽ പറഞ്ഞത് ഇത് അതിശയമല്ല.  പല ഘടകങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് പാലിൻ്റെ അളവു കൂടുന്നത്. അതിൻ്റെ വർഗ്ഗപരമായ പ്രത്യേകത, അകിടിൻ്റെ പ്രത്യേകത, ഭക്ഷണം, സുഖ സൗകര്യങ്ങൾ മനുഷ്യർ കൊടുക്കുന്ന സ്നേഹപരിലാളനങ്ങൾ എല്ലാം കാരണമാണ്. 

ഓഫീസിൽ നിന്നും വീട്ടിൽ വന്നാലുടൻ അമ്മിണിയെയും കുഞ്ഞുങ്ങളേയും കൂട്ടി ഞാൻ പാടവരമ്പത്തേക്ക് നടക്കും. പാടവരമ്പത്തെ തെങ്ങോലകളിൽ കാറ്റു ചൂളമടിക്കുമ്പോൾ, അകലെയുള്ള കായലോരങ്ങളിൽ നിന്നും കടൽക്കാററിൻ്റെ ഒഴുക്കായി.

"ഹലോ ഒന്നു വഴിതരുമൊ?" 

കിളിക്കൊഞ്ചൽ കേട്ട് ഞാൻ തിരിഞ്ഞു നോക്കി. എവിടെയോ കണ്ടു മറന്ന ഓർമ്മ.  മാസങ്ങൾക്കു മുമ്പു്  ഞാൻ പോസ്റ്റ് ഓഫീസിൽ വച്ചു കണ്ട ആ പെൺകുട്ടി. മനസിൽ ഒരായിരം ദീപങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു കൊളുത്തിവച്ചതുപോലെ. ഒരിക്കലും കാണുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചതല്ല.

" ഇതു് ആ പങ്കജാക്ഷിയമ്മേടെ ആടല്ലേ? "

"അതെ "

"ഒരു ആട്ടിൻകുട്ടിയെ എനിക്കു തരുമോ?"

ഞാൻ വിവർണ്ണനായി നിന്നു എന്തു പറയണമെന്നറിയാതെ. 

എൻ്റെ മുഖത്തെ ഭാവം മനസിലാക്കിയിട്ടെന്ന പോലെ അവൾ മൊഴിഞ്ഞു. "എന്നാൽ വേണ്ട. സോറി " 

 

അവൾ നടന്നു പോയി ഒരു മനോഹര ചിത്രം മായുന്നതുപോലെ. പനങ്കുല പോലെ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന കേശഭാരവും തുളുമ്പി കുലുങ്ങി നടക്കുന്ന നിതംബവും കണ്ണിൽ നിന്നും മറഞ്ഞു. പൂത്തുലഞ്ഞ ആ വസന്തം വരമ്പത്തുകൂടി നടന്നു മറഞ്ഞപ്പോൾ കുറ്റബോധം തോന്നി. 

 

അൽഭുതമെന്നു പറയട്ടെ,രാവിലെ അവൾ മകളെയും കൂട്ടി വന്നു പാലു വാങ്ങാൻ. എൻ്റെ അമ്മിണിയുടെ ഭാഗ്യം! ഞാൻ ഓർത്തു. 

 

പാൽപ്പാത്രവുമായി അവർ തിരിഞ്ഞു നടക്കുമ്പോൾ  മകളെ വിളിച്ചു. പക്ഷെ അവൾ ആട്ടിൻകുട്ടികളോടൊപ്പം കളിയിൽ എല്ലാം മറന്നു നില്ക്കുന്നു. അവസാനം അമ്മ ബലമായി മകളെ പിടിച്ചു കൊണ്ട് നടന്നു 

 

"എടാ ഞായറാഴ്ച പെണ്ണു കാണാൻ പോകണം.  പെണ്ണിനു രണ്ടാഴ്ചത്തെ അവധിയേ ഇനി ഉള്ളു. ഇന്നു ബുധനാഴ്ച, ഇനി മൂന്നു ദിവസമേ ഉള്ളു.അമ്മ അടുക്കളയിൽ നിന്നും എന്നെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു''.

ഞായറാഴ്ച അതിരാവിലെ തന്നെ അമ്മയും ഞാനും ദല്ലാളും കുറവിലങ്ങാട്ടേക്ക് കാറിൽ പുറപ്പെട്ടു. കൊട്ടാരസദൃശമായ വീടിൻ്റെ മുന്നിൽ മൂന്നു മുന്തിയ ഇനം കാറുകൾ, യൂണിഫോം ധാരികളായ കാവൽക്കാർ, പൂന്തോട്ടം നനയ്ക്കുന്ന വേലക്കാരികൾ. പണം അവിടെ ഒഴുകി നടക്കുന്നു. 

ചുണ്ടത്തും കൈയ്യിലും ചുവന്ന ലിപ്സ്റ്റിക്കുവാരിത്തേച്ച ഒരു മഞ്ഞ മത്തങ്ങ രൂപം ജീൻസും നേർത്ത ബനിയനും ധരിച്ചു വന്ന് എന്നെ നന്നായി ഇൻറർവ്യം ചെയ്തു. അവളുടെ മട്ടും ഭാവവും കണ്ടാൽ തോന്നും അവളാണ് ഭർത്താവു് ഞാൻ വധുവും.  അവൾ എന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തു കഴിഞ്ഞു. അമേരിക്കയിൽ ജീവിക്കുമ്പോൾ പാലിക്കേണ്ട മര്യാദകളെ കുറിച്ചായിരുന്നു സ്റ്റഡിക്ലാസ്.  എല്ലാം ഞാൻ പുഞ്ചിരിയോടെ കേട്ടു. രാത്രി വളരെ വൈകി വീട്ടിലെത്തി. പിന്നെ അവളുടെ വിളിയെത്തി. കല്യാണം കഴിഞ്ഞതു പോലെയാണ് അവളുടെ സംസാരം. ക്ഷമയോടെ കേട്ടിരുന്ന ഞാൻ രാത്രി ഒന്നര  കഴിഞ്ഞപ്പോൾ കൊട്ടുവായിടാൻ തുടങ്ങി. 

രാവിലെ അമ്മയുടെ ശകാരവർഷം കെട്ടാണ് ഞെട്ടി ഉണർന്നത്. 

"അവൾ വിളിച്ചപ്പോൾ ഫോൺ ഓഫാക്കി വച്ചിരിക്കുന്നു. കോടികളുടെ ആസ്തിയുള്ള, 

ഏക മകൾ.  അമേരിക്കയിൽ സായിപ്പുമായി ചേർന്ന് അവൾ കമ്പനി നടത്തുന്നു".

"എനിക്കു കല്യാണം വേണ്ട."

ഞാൻ തീർത്തു പറഞ്ഞു.

ഓഫീസിലേക്കു പോകുന്ന വഴിയിൽ ഒരാൾക്കൂട്ടം. ഞാനടുത്തു ചെന്നു. 

ഒരു വൃദ്ധ തോട്ടിൽ വീണു കിടക്കുന്നു. എല്ലാവരും മോബൈൽ ഫോണിൽ പടമെടുത്തു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.  

 

"ഏതോ വാഹനം തട്ടിയിട്ടതാണെന്നു തോന്നുന്നു " 

പലരും അടക്കിപ്പിടിച്ച സംസാരിക്കുന്നു.

" കൊറോണയാണ്.  പോലീസിനെ വിളിക്ക് "

പലരും വിളിച്ചു പറയുന്നു.

ഞാൻ തോട്ടിൽ ഇറങ്ങി  ആ അമ്മയെ വാരിയെടുത്തു. അമ്മ മുഖകവചം ധരിച്ചിരുന്നു. 

 

ഒരു ഓട്ടോയ്ക്കു വേണ്ടി കൈകാട്ടി. ആരും നിർത്തുന്നില്ല. അവസാനം ഒരു വൃദ്ധനായ ഓട്ടോക്കാരൻ നിർത്തി. അമ്മയെ ആശുപത്രിയിലെത്തിച്ചു. പരിശോധനകൾ നടത്തി. കൊറോണ നെഗറ്റിവ് .പക്ഷെ പ്രമേഹം കൂടുതലാണ്. വീഴ്ച്ചയിൽ നെറ്റിയിൽ മുറിവുണ്ട്. മുറിയിലേക്കു മാറ്റി. ഞാൻ സുജാതയെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു അവധിയെടുത്തു.  ഉച്ചയോടെ അവർക്കു ബോധം വീണു. കണ്ണു തുറന്നു.. ഗോവിന്ദൻ മാഷടെ ഭാര്യ വാരസ്യാർ

"അമ്മ എന്നെ അറിയുമോ?"

"ഉം അറിയും എൻ്റെ കണ്ണനല്ലേ?"

വെറ്റിലക്കറ പുരണ്ട പല്ലുകളെല്ലാം പുറത്തു കാട്ടിയുള്ള ചിരി.     

 

"സാരമില്ല. ഇപ്പോൾ എല്ലാം നോർമലാണ്. ഞങ്ങൾ നോക്കിക്കോളാം. അത്യാവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ ഫോണിൽ വിളിച്ചോളാം"

നഴ്സ്  എനിക്ക് ഉറപ്പു നല്കി. ഞാൻ വീട്ടിൽ പോയി ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ഒന്നു മയങ്ങി. 

 

മുറിയുടെ വാതിൽക്കൽ അവൾ നില്ക്കുന്നു പൂത്തുലഞ്ഞ വസന്തം പോലെ. മകൾ ലക്ഷമിയും അടുത്തുണ്ട്. അയൽവാസികളായിരിക്കാം. ഞാൻ കരുതി. 

ഞാൻ പാത്രത്തിൽ ചൂടു പാലുമായി മുറിയിൽ കയറി. അവൾ ഗ്ലാസു കഴുകി ചൂടു പാൽ അതിലേക്കൊഴിച്ചു വാരസ്യാർക്കു നൽകി. 

 

അമ്മ കിടക്കയിൽ ഇരുന്നു സംസാരിച്ചു. എന്നെ കണ്ടപ്പോൾ വെളുക്കെ ചിരിച്ചു. 

"ഇതാ ഞാൻ പറഞ്ഞ കണ്ണൻ. കണ്ണനെ ഈശ്വരനയച്ചതാണ"

വാരസ്യാർ എന്നെ ചൂണ്ടിപ്പറഞ്ഞു. 

അവൾ സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. 

"എൻ്റെ അമ്മയാണ്. മരിച്ചു പോയ കണ്ണേട്ടനെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയിലാണ് ഇന്നും അമ്മ ജീവിക്കുന്നത്. ചിലപ്പോൾ ആരോടും പറയാതെ വീട്ടിൽ നിന്നും ഇറങ്ങും" 

 

ഞാൻ മൗനിയായി.  അമ്മ മകളോടു  ചോദിച്ചു. "നിനക്ക് ഈ കണ്ണനെ അറിയാമോ?" 

 

"എനിക്കറിയാം. നമ്മൾ ദിവസവുംപാലു വാങ്ങുന്നത് ഈ കണ്ണൻ്റെ വീട്ടിൽ നിന്നാണ്‌. നല്ല പഞ്ചാരക്കണ്ണൻ "

അവൾ കുലുങ്ങി ചിരിച്ചു. ആയിരം റോസപ്പൂക്കൾ വിടർന്നതു പോലെ. ഞാൻ ചൂളിപ്പോയി. എനിക്കും ചിരി വന്നു.

"ക്ഷമിക്കണം. ഗോവിന്ദൻ മാഷിൻ്റെ മകളാണ്, അല്ലേ? " 

"അതെ, എങ്ങിനെയറിയാം?" 

"അദ്ദേഹം എന്നെ പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട് - " , പേരു്? 

" ഗായത്രി " -

ഞങ്ങളുടെ ഇടയിൽ മൗനം വലകെട്ടാൻ തുടങ്ങി.

" ഗായത്രിയോടും ഭർത്താവിനോടും ഒരു കാര്യം പറയാൻ ഞാൻ വളരെ നാളുകളായി ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കുറ്റബോധം എന്നെ വേട്ടയാടുന്നു.

"എന്താണ്‌?" എന്നോടു മാത്രം പറയാനുള്ളതാണെങ്കിൽ ഇപ്പോൾ പറയാം. എൻ്റെ ഭർത്താവു മൂന്നു വർഷം മുമ്പ് വാഹനാപകടത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഒഴിവിലാണ് എനിക്ക് പോസ്റ്റാഫീസിൽ ജോലി തരപ്പെട്ടത്. 

 

"സോറി, ഇതെനിക്കൊരു പുതിയ അറിവാണ് " 

 

"എന്താണ് കുറ്റബോധം?" ഗായത്രിയുടെ മിഴികളിൽ ജിജ്ഞാസ തുടിച്ചു നിൽക്കുന്നു. 

 

"കുട്ടിക്കാലത്തു് മാഷോടൊപ്പം പെരിയാറ്റിൽ ഞങ്ങൾ രണ്ടു പേരും കുളിക്കാൻ പോകുമായിരുന്നു. മാഷടെ മോൻ കണ്ണനും ഞാനും. ഒരിക്കൽ നീന്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഒഴുക്കിൽപ്പെട്ടു. പ്രാണനുവേണ്ടിയുള്ള പിടച്ചിലിൽ, കണ്ണനെ തൊഴിച്ചു ഞാൻ മുന്നേറി, മാഷടെ കയ്യിൽ പിടിമുറുക്കി. എന്നെ രക്ഷിച്ച ശേഷം മാഷ് കണ്ണനെ തേടിച്ചെന്നു.  പക്ഷെ വൈകിപ്പോയിരുന്നു. കണ്ണൻ മരണത്തിൻ്റെ കയത്തിലേയ്ക്ക്

ഒരിക്കലും തിരിച്ചു വരാത്തവണ്ണം പോയി മറഞ്ഞിരുന്നു. " 

 

ഗായത്രിയുടെ മുഖം മ്ലാനമാകുന്നത് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഞാൻ അവളുടെ കണ്ണേട്ടൻ്റെ കൊലപാതകി. 

" ഗായത്രീ ഞാൻ മാപ്പർഹിക്കുന്നില്ല". 

ഞാൻ ശിരസു കുനിച്ചുപുറത്തേക്കു നടന്നു . ഗായത്രി പിറകിൽ നിന്നും വിളിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ ഞാൻ നടന്നു മറഞ്ഞു. 

 

അടുത്ത ദിവസം ഞാൻ ഓഫീസിലായിരുന്നപ്പോൾ ഗായത്രി വീഡിയോ കോളിൽ വന്നു." മാത്തുക്കുട്ടിയോടു ഞാൻ ക്ഷമിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇനിയെങ്കിലും വേഗം ആശുപത്രിയിലേയ്ക്കു വരണം. ഞാനും അമ്മയും കാത്തിരിക്കുന്നു, പ്ലീസ്" അവളുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞൊഴുകുന്നു. 

" ഞാൻ വരാം " 

ഫോൺ കണ്ണടച്ചു.

ഒരാഴ്ച്ച കഴിഞ്ഞ് വാരസ്യാരെ മനയിലേക്ക് ഓട്ടോറിക്ഷയിൽ കൂട്ടികൊണ്ടുവന്നു. അമ്മയ്ക്കുള്ള മരുന്നുകളെല്ലാം കൃത്യ സമയങ്ങളിൽ അവർക്കു കൊടുക്കേണ്ടതിനെക്കറിച്ച് ഞാൻ അവളോടു വിവരിച്ചു. അവളുടെ കണ്ണു നിറഞ്ഞു. ഈ പണം ഞാൻ തിരിച്ചു തരാം. നന്ദി പറയാൻ വാക്കുകളില്ല. മാത്തുക്കുട്ടിയാണ് ഞങ്ങളോടു ക്ഷമിക്കേണ്ടത് " 

 

ഗായത്രിയുടെ വാക്കുകൾ എൻ്റെ മനസ്സിനെ സ്പർശിച്ചു. സായന്തനങ്ങളിൽ  അമ്മിണിയേയും ആട്ടിൻ കുട്ടികളെയും പാടവരമ്പത്തെ തൊടിയിൽ കെട്ടിയശേഷം മനയിലേക്കു ചെല്ലും. കാടുകളെല്ലാം വെട്ടിത്തെളിച്ചുമുറ്റം വൃത്തിയാക്കി ആറ്റുമണൽ വിരിച്ചു. പൂജാമുറി വൃത്തിയാക്കി.ഗായത്രിയും ലക്ഷമിയും എന്നോടൊപ്പം കൂടി .

"ഞങ്ങളുടെ പൂജാ കാര്യങ്ങളിലെല്ലാം മാത്തുക്കുട്ടിക്ക് നല്ല താല്പ്പര്യമാണല്ലോ?" അവൾ സാകൂതം ചോദിച്ചു.

"എൻ്റെ മാഷാണ് ഈ താൽപ്പര്യം എന്നിൽ ഉണർത്തിയതു്. മാഷ് എപ്പോഴും പറയും പ്രകൃതിയെ സ്നേഹിക്കുമ്പോൾ നാം ഈശ്വരനെയാണ് സ്നേഹിക്കുന്നത്. പ്രകൃതി ഈശ്വരൻ്റെ കാവ്യഭാവനയിൽ ജനിച്ചതാണ് ". 

 

വളർന്നു പന്തലിച്ചു നില്ക്കുന്ന ആൽമരച്ചോട്ടിൽ ഞങ്ങൾ നിന്നു. 

" പെണ്ണുകാണാൻ പോയ കാര്യം അമ്മ പറഞ്ഞു ഞാനറിഞ്ഞു. കല്യാണം കഴിഞ്ഞാലുടൻ ഫിലാഡെൽഫിയായിലേക്ക് രണ്ടു പേരും പറക്കും അല്ലെ?"

ഞാൻ മൗനിയായി. " ഞാൻ ഒരു കാര്യം.... അല്ലെങ്കിൽ വേണ്ട "ഞാൻ അർദ്ധോക്തിയിൽ നിർത്തി.

" മാത്തുക്കുട്ടിക്ക് എന്നോടെന്തും ചോദിക്കാം. നിങ്ങടെ മാഷ് ടെ മോളാ ഞാൻ " പൂത്തുലയുന്ന പുഞ്ചിരി.

"ഗായത്രിയോട് ഞാൻ  ചോദിച്ചോട്ടെ,തരുമോ?" "ചോദിച്ചോളൂ?"

അവളുടെ നക്ഷത്ര കണ്ണുകളിൽ തിളങ്ങിയ ജിജ്ഞാസ എനിക്കു പ്രചോദനമായി

"ഈ ലക്ഷമിക്കുട്ടിയെ എനിക്കു തരുമോ?" ഗായത്രിയുടെ മിഴികളിൽ കൗതുകം തിളങ്ങി.

"കണ്ണൻ്റെ മരണത്തിനു പ്രായശ്ചിത്തമായിട്ടാണോ .....?  :..ഗായത്രിയുടെ ചോദ്യം മുഴുമിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ അനുവദിച്ചില്ല. ഞാൻ ധൈര്യമായി കൈ നീട്ടി അവളുടെ വായടച്ചു. അവൾ ആ കൈപ്പത്തിയെ ചുംബിച്ചപ്പോൾ മിഴികളിൽ നിന്നുള്ള അശ്രുകണങ്ങൾ എൻ്റെ വിരലുകളൊപ്പിയെടുത്തു.

" "ശരിക്കും ആലോചിച്ചിട്ടാണോ പറയുന്നത്?" ഞാൻ ഒരു വിധവ......."

"എൻ്റെ തീരുമാനത്തിനു മാറ്റമില്ല "

അരയാലിൻ്റെ ഇലകൾ കൊഴിഞ്ഞു തളിരിലകൾ കാറ്റിൽ നൃത്തമാടുമ്പോൾ. ഇലഞ്ഞിപ്പൂക്കൾ സുഗന്ധം പരത്തുമ്പോൾ ഒഴുകുന്ന പുഴയുടെ തുടുത്ത വദനങ്ങളിൽ ചന്ദ്രിക ചുംബിക്കുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ മനസിലും പ്രണയം കൂമ്പി വിടർന്നു.   

പടിഞ്ഞാറെ ചക്രവാളത്തിൽ സന്ധ്യദേവി ദീപം കൊളുത്തി. ആൽമരച്ചോട്ടിൽ നിന്നും കൽപ്പടവുകളിറങ്ങി ഞങ്ങൾ നടന്നു താഴത്തെ കൽപ്പടവിലിരുന്നു ശാന്തമായി ഒഴുകുന്ന പെരിയാറിലെ വെള്ളത്തിൽ പാദങ്ങളാട്ടുമ്പോൾ,  ലക്ഷമി എൻ്റെ മടിയിലിരുന്ന് ഞാൻ കൊടുത്ത ചോക്കലേറ്റ് രൂചിക്കുന്നു.

വീണ്ടും മൗനം വലകെട്ടാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അവൾ മെല്ലെ എൻ്റെ ചെവിയിൽ മന്ത്രിച്ചു. 

"ഞാൻ കണ്ണേട്ടൻ എന്നു വിളിച്ചോട്ടെ ?"  

 

മറുപടിയായി ഞാൻ അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ ഉറ്റുനോക്കി. അവിടെ ഒരു പുതിയ സ്വപ്നത്തിൻ്റെ ഒളിമിന്നൽ ഞാൻ ദർശിച്ചു. പെരിയാർ അപ്പോഴും ശാന്തമായി ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു.